Tussen geschiedenis en legenden: Romeinse overblijfselen, oude kloosters en xenodochi in Oltrepò Pavese

In het verleden werd de Oltrepò Pavese doorkruist door pelgrims en reizigers op weg naar Bobbio en vervolgens naar Rome.
Langs de route werden gastvrije gebouwen zoals hospitales, xenodochi, kloosters en kleine hospitalen gebouwd om onderdak, strategische punten voor rust, verzorging en bevoorrading te bieden.

Coverafbeelding van de website van MAC – Archeologisch Museum van Casteggio en Oltrepò Pavese

Oude pelgrimsontvangstplaatsen

De belangrijkste ontvangstplaatsen voor pelgrims in Oltrepò die door historische bronnen worden genoemd, zijn onder andere:

• Huis Cagnano in Varzi
• San Silverio bij Trebecco
• Ranzi, in de buurt van Varzi, waar het klooster van San Giacomo was gevestigd
• Fonte di San Giacomo, aangegeven als bron van de Staffora stroom
• Klooster van Vallescura, vlakbij de Scaparinapas
• Xenodochio di Redavalle, een belangrijke halte voor pelgrims uit Oltrepò Orientale

De Oltrepò en de prehistorie

Terug in de tijd heeft Oltrepò Pavese zijn wortels in de prehistorie: het heuvelachtige deel is ontstaan tijdens het Tertiair (d.w.z. het Cenozoïcum).
Tijdens het Plioceen ontstonden zandige mergelrotsen bij Montebello, Torrazza Coste, Casteggio en andere gebieden in het oosten.
Tijdens het Mioceen werden de middelheuvels gevormd en vond de opheffing van de Apennijnen plaats, waardoor de bodems van verschillende plaatsen ontstonden, zoals Montù Beccaria, Rovescala en Castana. Daarnaast zijn gebieden zoals Montalto Pavese en Calvignano ontstaan uit diepzeezand. Er was hier dus zee.

Het Civic Museum of Natural Sciences in Voghera kan bogen op een record: het heeft een afdeling paleontologie waarin een bot van een plesiosaurus wordt bewaard dat in de buurt van Zavattarello (PV) is gevonden; het is het enige overblijfsel van deze grote zeereptielen dat in Italië is gevonden.

Historische populaties

De Oltrepò Pavese werd bevolkt door de Liguriërs, Kelten en Romeinen.

Het kasteel van Guardamonte

Op de berg Vallassa, tussen de Staffora-vallei en de Curone-vallei, bevindt zich een van de oudste nederzettingen in het gebied: het Castelliere di Guardamonte. Het werd ontdekt in 1951, dateert uit deijzertijd en is verbonden met de archeologische cultuur van Golasecca.

Dit gebied is niet alleen een archeologische vindplaats, maar ook een hotspot voor liefhebbers van paragliding en free climbing.

De Romeinse erfenis

Het territorium van de Oltrepò Pavese heeft nog veel sporen van Romeinseinvloed, zoals blijkt uit de vondsten en documenten in het Archeologisch Museum in Casteggio, waar je je kunt onderdompelen in duizenden jaren geschiedenis.
De antieke Via Postumia, die tegenwoordig overeenkomt met de Via Emilia, was een belangrijke as voor zowel de handel als de bewegingen van de Romeinse legioenen.

Onder de artefacten die zijn gevonden in Castelliere di Guardamonte is een Romeins bronzen beeldje met de gevleugelde overwinning, een bewijs van de temporele en territoriale continuïteit tussen de Ligurische bevolking en de Romeinse invloed.

Romeinse villa’s

Een paar jaar geleden werden Romeinse villa’s ontdekt in Rivanazzano Terme. Onderzoekers van de Universiteit van Pavia hebben zich hiermee beziggehouden. Tijdens de opgravingen werden naast de funderingen van de villa ook een munt, keramiek en terracotta’s gevonden.

De Romeinse oven in Massinigo

Een van de belangrijkste archeologische vondsten in het gebied is de Romeinse oven in Massinigo, vlakbij Santa Margherita di Staffora. De oven werd in 1957 ontdekt tijdens renovatiewerkzaamheden aan de basisschool en is nu een van de best bewaarde Romeinse vindplaatsen in Lombardije en de enige in zijn soort in het hele gebied van OltrepòPavese.
De ronde structuur van de oven, met verticale trek, werd gebruikt voor de productie van bakstenen en dakpannen.
Als je de site wilt bezoeken, neem dan contact op met de gemeente Santa Margherita di Staffora.

Hannibals fontein in Casteggio

De Hannibal Fontein in Casteggio (het toenmalige Clastidium) is verbonden met een van de beroemdste legendes van het gebied: er wordt gezegd dat de beroemde Carthaagse leider hier dronk voor de slag bij de rivier de Trebbia op 18 december 218 v.Chr. waarin hij het Romeinse leger versloeg.

Het Vallescura Klooster: geschiedenis en mysterie

Als je over de weg van Massinigo naar de Scaparinapas rijdt, een pas in de Ligurische Apennijnen die de Staffora-vallei en de Trebbia-vallei van het naburige Emilia Romagna met elkaar verbindt, kom je bij de plek waar vroeger het Vallescura-klooster stond. Tegenwoordig bevindt zich hier het toeristische en sportcentrum Pernice Rossa en er wordt gezegd dat de moderne structuren zijn gebouwd met de stenen van het voormalige middeleeuwse klooster.

De grotten van San Ponzo

De grotten bevinden zich in de buurt van San Ponzo Semola en kunnen worden bereikt via een pad dat wordt aangegeven door rode en witte borden. Volgens de legende leefde San Ponzo hier als kluizenaar.

De grot van de rovers

Naast de beroemde Grotta di San Ponzo is er nog een legendarische plek: de Grotta dei Briganti, te bereiken via het pad dat Fego en Bralello verbindt.
Volgens de overlevering bood de grot onderdak aan struikrovers die caravans en reizigers aanvielen en zich vervolgens met hun buit in de diepte verstopten.

De Oltrepò Pavese is een werkelijk fascinerend gebied waarin legenden, archeologische bewijzen en oude pelgrimsroutes die nog steeds worden afgelegd met elkaar verweven zijn.
Van de overblijfselen van Romeinse ovens tot mysterieuze grotten via xenodochi en kloosters: elke hoek van dit land vertelt een verhaal dat wacht om ontdekt te worden.